"Gdyby ludzki mózg był tak prosty, że moglibyśmy go zrozumieć, bylibyśmy wtedy tak głupi, że nie zrozumielibyśmy go i tak." - Jostein Gaarder, Świat Zofii
Jakich okresów sięgają początki psychiatrii? Jakich metod leczenia używano w czasach bez nowoczesnej aparatury? Dlaczego psychicznie chorych uważano za opętanych diabelskimi mocami? Psychiatria w historii świata zapisała się niechlubnie i o ile dzisiaj o ludzkim mózgu wiemy już coraz więcej, o tyle wciąż gdzieś w głowie kłębią się te mroczne opowieści z przeszłości. Niektórzy z nas nadal uważają, iż choroby psychiczne to wymysły, a inni próbują nabierać nieświadomych na bezskuteczne pseudo terapie.
W cyklu tym, przyjrzymy się poszczególnym okresom w rozwoju nauki, jaką jest psychiatria. Przejdziemy przez wybrane, najciekawsze przykłady terapii (szczególnie te, które nigdy nie powinny powstać) i historii ich twórców. Być może pojawią się stadia jakichś przypadków. Prześledzimy zmiany, jakie zachodziły w medycynie leczenia mózgu i umysłu oraz jak ewoluowała świadomość ludzi. Omówimy wybrane schorzenia psychiczne, takie jak depresja czy schizofrenia i wiele innych…
Czym właściwie jest psychiatria?
Psychiatria jest jedną ze specjalizacji medycznych, zajmującą się badaniem, diagnozowaniem i leczeniem zaburzeń psychicznych. Nauka ta bada uwarunkowania społeczne i biologiczne występowania chorób umysłowych.
Obecnie diagnostyka psychiatryczna opiera się na kryteriach z klasyfikacji DSM-5 (ang. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) oraz ICD-10 (ang. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems). Kryteria DSM-5 stanowią pełny opis, jak przejawiają się zaburzenia psychiczne oraz jak mogą zostać rozpoznane. Autorzy wspomnianej klasyfikacji pragnęli stworzyć praktyczny, uwzględniający wszystkie stany i sytuacje kliniczne, podręcznik, który pozwoli na postawienie prawidłowego rozpoznania choroby. Natomiast ICD-10, czyli Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób przypisuje każdemu zaburzeniu odpowiedni kod. Schorzenia klasyfikowane są według pewnych podgrup, dzięki czemu lekarzom łatwiej jest dokonać odpowiedniej diagnozy. W ICD-10 choroby psychiczne oznaczane są literą „F”, do niej natomiast dodaje się jeszcze liczby od 0 do 99 – w związku z czym zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania plasują się w oznaczeniach F00 – F99. Nad samą klasyfikacją nie będę się dłużej rozwodzić, ale jeśli ktoś jest nią szczególnie zainteresowany, to cały spis znajduję się tutaj.
Leczenie psychiatryczne
Najważniejszą informacją jest fakt, iż do podjęcia leczenia psychiatrycznego w obecnych czasach nie jest wymagana zgoda pacjenta. Od początków psychiatrii leczenie chorób umysłowych przeszło diametralną zmianę. Obecnie dominuje leczenie farmakologiczne oraz różnego rodzaju psychoterapie. Na ten temat rozpiszę się w późniejszych artykułach niniejszego cyklu.
Psychiatria, a psychologia
Paradoksalnie dwa powyższe pojęcia często są ze sobą mylone. Należy więc nakreślić podstawowe różnice pomiędzy nimi. Otóż, psychiatria jest nauką medyczną, w której może być stosowane leczenie farmakologiczne. Psychiatra zajmuje się chorobami psychicznymi, które mają podłoże biologiczne i fizyczne. Natomiast psychologia stanowi subdyscyplinę filozoficzną, która opiera się na zrozumieniu mechanizmów i praw rządzących psychiką oraz zachowaniami człowieka. Terapie opierają się głównie na wpływie behawioralnym, oddziałującym na sposób myślenia.
Obie te dziedziny są interdyscyplinarne (czyli łączą dorobek kilku nauk).
Jak to się wszystko zaczęło?
Pojawienia się pierwszego przypadku zaburzeń psychicznych nie jesteśmy w stanie określić, jednak już w mitologii greckiej przytaczane były wzmianki o chorobach umysłowych. Oczywiście wtedy schorzenia te nie były w żaden sposób związane z mózgiem, a raczej traktowane jako wyrazy mistycznego uduchowienia, czy nawet jako dowód opętania. Dopiero nurt filozoficzny zaczął inaczej klasyfikować choroby psychiczne, ale o tym więcej napiszę w kolejnych odsłonach niniejszego cyklu.
Przez bardzo długi czas w zagadnieniu zaburzeń umysłowych przejawiała się ciemnota i zacofanie ludu, wynikająca najprawdopodobniej z braku zrozumienia tej inności. Osoby chore, zamiast leczeniu, poddawane były różnego rodzaju torturom, które nierzadko prowadziły do śmierci w męczarniach.
Dopiero w XIX wieku nastąpiła reforma. Zaczęto walczyć o prawa pacjentów oraz ich stosowne traktowanie. Jednakże odnosiło się to wyłącznie do wyższych sfer, bowiem osoby biedne wciąż traktowały choroby psychiczne jako coś nienaturalnego, nie z tej ziemi. Z czasem zaczęły pojawiać się nawet w zmianki o dziedziczności schorzeń oraz niemożności ich uleczenia.
Z kolejnymi latami powstawały coraz to nowsze metody leczenia, mniej lub bardziej moralne. Pojawiały się nowe teorie, sposoby diagnozowania – rozwój techniki zapewnił wiele możliwości i pomimo iż mózg nadal pozostaje jednym z najbardziej nieodgadnionych i nie do końca zbadanych narządów ludzkiego ciała, dzisiaj jesteśmy w stanie pomagać przy zaburzeniach psychicznych na naprawdę wysokim poziomie.
Cykl o psychiatrii
Cykl ten będzie podróżą poprzez próby poznawania działania ludzkiego mózgu i diagnozowania jego anomalii. Będzie to studium tej gałęzi medycyny, począwszy od historii samego kierunku, metod leczenia, diagnostyki, aż po konkretne przypadki chorób psychicznych. Jeżeli interesujesz się tymi zagadnieniami, choć w małym stopniu – weź udział w tej przygodzie. Zapraszam.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz